Camper parkeren  rusten en overnachten, wat mag de gemeente regelen

Uitleg en bronnen — 29 oktober 2026

Wie met een camper reist, wil onderweg kunnen parkeren, eten, rusten en slapen. Dat leidt soms tot discussie: is het voertuig geparkeerd of wordt de plek gebruikt voor recreatief nachtverblijf? Een duidelijke beoordeling begint bij de toepasselijke regel en de feiten die werkelijk zijn vastgesteld.

Een camper is geschikt om in te slapen. Dat bewijst nog niet dat hij op een bepaalde plaats ten behoeve van recreatief nachtverblijf is neergezet. De gemeente moet bij handhaving duidelijk maken welk verbod wordt toegepast en waarop de gestelde overtreding berust.

De Spaanse benadering biedt een bruikbaar voorbeeld voor duidelijke grenzen tussen parkeren en kamperen. Voor Nederland pleiten wij voor vergelijkbare helderheid. Hieronder onderscheiden we de bestaande Nederlandse regels van ons voorstel voor beter beleid. Artikelnummers en formuleringen verschillen per gemeente.

Langdurig parkeren van een camper

Waar gaat deze regel over?

Veel APV’s kennen een bepaling over kampeermiddelen en andere voertuigen die voor recreatie of andere niet-verkeersdoeleinden worden gebruikt. Vaak staat deze bij artikel 5:6. De regel beperkt bijvoorbeeld het langer dan drie achtereenvolgende dagen plaatsen of houden van zo’n voertuig op de weg. Soms geldt het verbod alleen op aangewezen wegen. Elders is het gebied ruimer omschreven.

Dit is een regel over het bezet houden van de openbare ruimte. Er hoeft niemand in de camper te slapen om deze regel te kunnen overtreden. Omgekeerd geeft een toegestane parkeerduur van drie dagen geen toestemming om drie nachten te overnachten: daarvoor kunnen andere regels gelden.

Waarom zijn de precieze woorden belangrijk?

In een camperzaak uit 2014 keek de Raad van State naar een APV-bepaling over voertuigen die hoofdzakelijk voor andere dan verkeersdoeleinden werden gebruikt. De gemeente had ten onrechte de bestemming van de camper beslissend geacht. Zij moest het feitelijke gebruik onderzoeken. De eigenaar stelde zijn camper als personenauto te gebruiken.

Deze uitspraak biedt een concreet argument bij een vergelijkbare bepaling en vergelijkbaar gebruik. Zij betekent niet dat iedere camper buiten parkeerbeperkingen valt. Een plaatselijke bepaling met een andere tekst moet afzonderlijk worden beoordeeld. Bron: Raad van State, tussenuitspraak 201403418/1/A3 en einduitspraak ECLI:NL:RVS:2014:3322.

Controleer: de voertuigomschrijving, het gebied, de toegestane duur, eventuele aanwijzingsbesluiten en uitzonderingen. Veronderstel niet dat kort verplaatsen de termijn altijd opnieuw laat beginnen; dat hangt af van de bepaling en de omstandigheden.

Parkeren van grote voertuigen

Waar gaat deze regel over?

Een andere APV-bepaling, vaak artikel 5:8, gaat over grote voertuigen. Zij kan aanknopen bij lengte of hoogte en bij bescherming van het straatbeeld of de verdeling van parkeerruimte. De camper kan door zijn afmetingen onder deze bepaling vallen, ook wanneer de eigenaar er niet in verblijft.

De uitzonderingen zijn belangrijk. Sommige gemeenten zonderen kampeervoertuigen onder voorwaarden uit. Ook kunnen verboden voor het straatbeeld en verboden wegens parkeerruimte verschillende tijden of uitzonderingen hebben. Een voorbeeld van zulke verschillen staat in deze gepubliceerde APV-versie, artikelen 5:5 en 5:7. Dit is een historische versie; gebruik voor een concrete zaak de op dat moment geldende regeling.

Hoe weet een camperbezitter waar een beperking geldt?

Bij het binnenrijden van een gemeente staan soms borden over parkeerbeperkingen voor vrachtwagens en bussen. Voor camperbezitters is daarmee niet duidelijk of ook voor hun voertuig een plaatselijke beperking geldt.

Een gemeente moet hierover begrijpelijke en consistente informatie geven. Welke voertuigen vallen onder de beperking? Op welke wegen geldt zij, op welke tijden en met welke uitzonderingen? Als de APV daarvoor een afzonderlijk aanwijzingsbesluit vereist, moet ook worden nagegaan welke locaties daadwerkelijk zijn aangewezen.

Bij een concrete bekeuring moet duidelijk worden of deze berust op een verkeersbord, een APV-bepaling of een APV-bepaling in combinatie met een aanwijzingsbesluit. Dat bepaalt welke voorwaarden moeten worden gecontroleerd. Alleen verwijzen naar ‘het gemeentelijke camperbeleid’ maakt de juridische grondslag van een overtreding niet duidelijk.

Recreatief nachtverblijf vraagt een eigen beoordeling

Wat verbiedt de APV precies?

Veel APV’s verbieden het plaatsen of geplaatst houden van kampeermiddelen ten behoeve van recreatief nachtverblijf buiten een kampeerterrein. De definitie en het verbod staan vaak bij artikelen 4:17 en 4:18. Er kunnen uitzonderingen, ontheffingen en aangewezen plaatsen zijn. Voorbeeld van een plaatselijke bepaling.

De definitie van een kampeermiddel en de verboden gedraging zijn verschillende zaken. Dat een camper voor nachtverblijf geschikt is, verklaart waarom hij onder de definitie kan vallen. Voor een overtreding moet daarnaast worden vastgesteld dat hij voor het in de verbodsbepaling genoemde doel is geplaatst of geplaatst gehouden.

Slapen is niet hetzelfde als recreatief nachtverblijf

Een campergebruiker kan in zijn voertuig eten, lezen, rusten en slapen. Voor slapen hoeft hij niet eerst ziek of ernstig vermoeid te zijn.

Bij handhaving van een verbod op recreatief nachtverblijf moet worden onderbouwd dat de camper ten behoeve van dát verblijf is geplaatst of geplaatst gehouden. De constatering dat iemand slaapt, hoe lang hij slaapt of dat hij op vakantie is, vervangt die onderbouwing niet.

De beoordeling begint daarom bij de toepasselijke bepaling en de vastgestelde feiten, niet bij de vraag of de campergebruiker een voldoende dringende reden heeft om te slapen. Een afzonderlijk slaapverbod of andere plaatselijke beperking vraagt een eigen beoordeling.

Wat zegt gedrag buiten de camper?

Een uitgezette luifel, zitmeubilair of een ingerichte verblijfsplek buiten de camper zijn concrete aanwijzingen die bij de beoordeling kunnen worden betrokken. Maar ook dan blijft de vraag welk verbod die feiten ondersteunen. Een stoel buiten bewijst op zichzelf nog niet dat de camper ten behoeve van recreatief nachtverblijf is geplaatst of geplaatst gehouden.

Het proces-verbaal moet vermelden welke concrete feiten het recreatieve nachtverblijf ondersteunen en hoe de ambtenaar daarvan kennis heeft gekregen. Zowel de aanwezigheid als de afwezigheid van spullen buiten de camper kan bij die beoordeling worden betrokken.

Spanje onderscheidt parkeren van kamperen

Volgens de Spaanse verkeersdienst DGT mogen inzittenden in een correct geparkeerde camper blijven. Binnen eten, rusten of slapen maakt van parkeren op zichzelf geen kamperen.

De DGT maakt het onderscheid concreet. Bij parkeren blijft de camper binnen de toegestane parkeerruimte en worden geen stoelen, tafels of luifel buiten de voertuigomtrek uitgezet. Het voertuig rust op zijn wielen; steunpoten worden niet gebruikt. Veiligheidskeggen tegen wegrollen zijn wel toegestaan binnen de daarvoor geldende regels. Ook mag geen water of ander afval uit het woongedeelte worden geloosd.

Parkeerverboden, maximale parkeertijden en andere toepasselijke plaatselijke of gebiedsregels blijven gelden. Bron: DGT, instructie PROT 2026/04, onderdeel 3 over stilstaan en parkeren.

Deze benadering biedt een bruikbaar voorbeeld voor Nederland: beoordeel het feitelijke gebruik en maak met duidelijke criteria onderscheid tussen parkeren en kamperen. De Spaanse instructie geldt niet rechtstreeks in Nederland.

Wat stellen wij voor Nederland voor?

Wij pleiten voor duidelijke Nederlandse regels: wie zijn camper volgens de parkeerregels neerzet, moet daarin kunnen eten, lezen, rusten en slapen. Daarvoor hoeft geen sprake te zijn van ziekte of oververmoeidheid. Het uitstallen van spullen of uitzetten van een luifel buiten de camper kan aanleiding zijn om het gebruik als kampeerplek te beoordelen.

Tegen afvalwater lozen, afval achterlaten en geluidsoverlast kan gericht worden opgetreden. Daarvoor hoeft slapen in een geparkeerde camper niet te worden verboden.

Sommige gemeenten verbieden het slapen zelf

Naast een verbod op recreatief nachtverblijf kan een gemeente een afzonderlijk slaapverbod hebben. Bijvoorbeeld: ‘Het is verboden op een openbare plaats in een voertuig te overnachten.’

Bij zo’n bepaling hoeft de gemeente niet aan te tonen dat iemand er voor recreatie verblijft. Zij moet wel aantonen dat de gedraging onder het slaapverbod valt en dat dit verbod op die plaats en dat tijdstip geldt.

Daarom is het belangrijk bij een bekeuring eerst te controleren welke bepaling wordt toegepast. Gaat het om recreatief nachtverblijf of om slapen in een voertuig?

Vervolgens kan worden onderzocht of het verbod juridisch houdbaar is en of het in de betreffende situatie mag worden toegepast. Dat een gemeente een verbod heeft vastgesteld, betekent niet dat iedere bekeuring op grond daarvan terecht is.

Voorbeelden van verschillende formuleringen zijn de slaapbepaling in de APV Enkhuizen uit 2017 en een in 2026 gepubliceerde APV met een ruimer nachtverblijfsverbod. Controleer bij een concrete zaak de versie die op dat moment gold.

Toegestaan verblijf hoeft niet te worden gerechtvaardigd

Waar parkeren én overnachten zijn toegestaan, hoeft een campergebruiker geen bijzondere reden voor zijn verblijf aan te voeren of naar een camping uit te wijken.

Dat parkeren is toegestaan, betekent niet vanzelf dat ook overnachten is toegestaan. Daarvoor moet worden gekeken naar eventuele afzonderlijke plaatselijke regels.

Overmacht speelt pas bij een overtreding

Alleen wanneer een toepasselijk verbod wordt overtreden, kan de vraag naar overmacht aan de orde komen. Bijvoorbeeld als een bestuurder door plotselinge ziekte niet veilig verder kan rijden.

Bij strafrechtelijke handhaving kan dan een beroep op artikel 40 Wetboek van Strafrecht relevant zijn. Of dat slaagt, hangt af van de concrete noodsituatie en de beschikbare veilige alternatieven. Dit is een afzonderlijke beoordeling en geen voorwaarde voor slapen op een plaats waar dat gewoon is toegestaan. Bron: officiële toelichting op overmacht en noodtoestand.

Wat mag van de gemeente worden verwacht?

Wij vragen gemeenten hun regels en handhavingsinstructies op de volgende punten te beoordelen:

• Welk concreet probleem wordt bestreden, en op welke locaties?
• Waarom past de reikwijdte van het verbod bij dat probleem?
• Kan een gerichtere beperking hetzelfde doel bereiken?
• Hoe werken parkeerregels, nachtverblijfsregels en uitzonderingen samen?
• Hoe wordt voorkomen dat gewoon rusten of slapen zonder voldoende onderbouwing als recreatief nachtverblijf wordt aangemerkt?
• Krijgen inwoners, bezoekers en handhavers dezelfde duidelijke uitleg?

Dat zijn toetsvragen, geen voorafgaand oordeel dat alle gemeentelijke verboden ongeldig zijn. De bestuursrechter kan gemeentelijke voorschriften bij een geschil over een daarop gebaseerd besluit toetsen aan hogere regels en rechtsbeginselen. Een motiveringsgebrek maakt een verordening niet zonder meer onverbindend. Bron: Raad van State, ECLI:NL:RVS:2025:2850, overweging 2.1.

De Nationale ombudsman: voorkom tegenstrijdige uitleg

In rapport 2012/189 onderzocht de Nationale ombudsman een klacht over de gemeente Ridderkerk. De camperbezitter had tegenstrijdige informatie gekregen over de regels voor kampeervoertuigen en grote voertuigen. De klacht was gegrond wegens gebrekkige informatieverstrekking. Het rapport beschrijft ook boetes die na betwisting geen stand hielden.

De ombudsman bepaalde niet welke uitleg van de APV juridisch juist was. De betekenis van dit rapport is dat een gemeente haar burgers duidelijke en consistente informatie moet geven. Het is geen uitspraak die alle camperbeperkingen afwijst. Bron: Nationale ombudsman, rapport 2012/189.

Het proces verbaal moet controleerbare feiten bevatten

Wat zijn redenen van wetenschap?

Artikel 153 Wetboek van Strafvordering verlangt onder meer dat een proces-verbaal persoonlijk wordt opgemaakt, gedagtekend en ondertekend. De redenen van wetenschap moeten zoveel mogelijk uitdrukkelijk worden opgegeven. Dat betekent dat duidelijk moet zijn hoe de opsporingsambtenaar aan zijn kennis komt. Bron: artikel 153 Wetboek van Strafvordering.

Gaat het om wat de ambtenaar zelf zag of hoorde, een verklaring van een betrokkene of informatie van een ander? Wat is waargenomen, waar en op welk tijdstip? En welke gevolgtrekking wordt daaraan verbonden?

• Waarneming: ‘Om 23.30 uur en om 07.00 uur zag ik dezelfde camper op deze plaats. De gordijnen waren gesloten.’ Dit beschrijft twee controles; daarmee is niet zonder meer de gehele tussenliggende periode waargenomen.
• Verklaring: ‘De bestuurder verklaarde: ik ben hier gestopt om te eten en te slapen.’ Vermeld wat is gezegd en de relevante context.
• Gevolgtrekking: ‘Er was sprake van recreatief nachtverblijf.’ Dat is geen zintuiglijke waarneming. Duidelijk moet zijn welke vastgestelde feiten deze kwalificatie ondersteunen en hoe relevante andere verklaringen zijn beoordeeld.

Dit zijn illustraties van het onderscheid, geen standaardzinnen die zonder onderzoek in een proces-verbaal thuishoren. Een ambtenaar hoeft niet ieder onderdeel van de overtreding rechtstreeks te hebben gezien: ook een combinatie van verklaringen en omstandigheden kan bewijs opleveren. Wel moet de redenering controleerbaar zijn.

Een ambtseed of ambtsbelofte vervangt geen onderbouwing

Aan een op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakt proces-verbaal kan bijzonder bewijsgewicht toekomen. Dat maakt de bevindingen niet onaantastbaar en een juridische gevolgtrekking niet automatisch juist. Concrete tegenargumenten, foto’s en tijdgegevens kunnen aanleiding geven tot nader onderzoek. Zie voor de beoordeling van eigen waarnemingen in een bestuursrechtelijke zaak Raad van State, 201900924/1/A2, overweging 4.1.

Wie een boete betwist, hoeft zijn bezwaar niet te richten op de integriteit van de ambtenaar. De kernvragen zijn: kloppen de feiten, is het juiste voorschrift toegepast en volgt de overtreding uit het beschikbare bewijs? Een juridisch meningsverschil bewijst op zichzelf geen schending van de eed of belofte.

Wat kunt u doen als u twijfelt aan een boete?

1. Vraag welke bepaling wordt toegepast. Noteer het artikel, de feitomschrijving, datum, tijd en locatie. Vraag zo nodig naar het aanwijzingsbesluit en de uitzondering die volgens u geldt.
2. Leg uw eigen feiten vast. Maak foto’s van de parkeerplek en bebording. Noteer aankomst, vertrek, controles en relevante gesprekken. Bewaar eventuele tegenstrijdige schriftelijke gemeentelijke informatie.
3. Houd toegestaan verblijf en overmacht uit elkaar. U hoeft geen noodsituatie aan te voeren als geen verbod wordt overtreden. Beroept u zich bij een overtreding wel op overmacht, beschrijf dan de noodsituatie en waarom een veilig alternatief ontbrak.
4. Vraag de relevante stukken op. Denk aan het proces-verbaal, foto’s en controleregistraties. Wacht met het instellen van het juiste rechtsmiddel niet tot alle stukken binnen zijn.
5. Controleer wat voor document u hebt ontvangen. Een aankondiging of proces-verbaal is niet hetzelfde als een strafbeschikking of bestuurlijk besluit. De procedure staat op het uiteindelijke document.

Strafbeschikking, doorgaans CJIB-letter O

Verzet bij de officier van justitie. Doorgaans binnen veertien dagen nadat u ermee bekend bent; aanvullende termijnregels kunnen gelden. Volg de instructies en handel direct. Wie verzet instelt, betaalt de strafbeschikking niet zolang het verzet wordt behandeld.

Verkeersboete, CJIB-letter M

Administratief beroep bij de officier van justitie, binnen zes weken na de verzenddatum. Volg de instructies op de beschikking.

Gemeentelijk handhavingsbesluit, zoals een last onder dwangsom

Volg de rechtsmiddelenclausule. Doorgaans is bezwaar binnen zes weken mogelijk. Bezwaar schorst het besluit niet vanzelf.

Bronnen: OM: verzet tegen een strafbeschikking, CJIB: beroep tegen een verkeersboete en Awb, artikelen 6:7 en 6:16.

Een klacht over het optreden of de informatieverstrekking vervangt geen verzet, beroep of bezwaar. Houd de termijn voor het rechtsmiddel dus afzonderlijk in de gaten.

Duidelijke grenzen voor gebruikers en handhavers

Wij pleiten voor begrijpelijke regels die aansluiten bij het werkelijke gebruik van een camper. De Spaanse benadering biedt daarvoor een bruikbaar voorbeeld: onderscheid parkeren van het inrichten van een kampeerplek en gebruik concrete, controleerbare criteria.

Voor de huidige Nederlandse praktijk blijft de opdracht: benoem de toepasselijke bepaling, stel de relevante feiten vast en onderbouw waarom die feiten een overtreding opleveren. Verlang geen noodsituatie voor toegestaan verblijf. Behandel een beroep op overmacht afzonderlijk en treed tegen lozingen en overlast op hun eigen grondslag op.

Heeft u een concrete ervaring? Bewaar de beschikking, de toepasselijke bepaling, foto’s en uw eigen beschrijving van plaats, datum en omstandigheden. Zulke dossiers maken zichtbaar waar de uitleg of handhaving verbetering behoeft. Laat persoonsgegevens weg wanneer u een voorbeeld openbaar deelt.